صفحه اصلي : درباره ما : ارتباط با ما : RSS : پيوندها : خبرنامه الکترونیکی  
چهارشنبه 23 آبان 1397 - Wednesday, November 14, 2018
    بانک
يادداشت/حسين ميثمي
حمايت از سپرده‌گذاران در چارچوب قراردادهاي حقوقي
چهارشنبه 25 مرداد 1396 - 12:47:40 PM
  بزرگنمايي:

حمايت از سپرده‌گذاران در چارچوب قراردادهاي حقوقياقتصاد طلايي-در بانکداري بدون ربا مفهوم و ميزان حمايت از حقوق سپرده‌گذاران در چارچوب قراردادهاي حقوقي منعقده بين بانک و مشتري و مقررات بانک مرکزي معني پيدا مي‌کند.

يکي از ويژگي‌هاي قانون عمليات بانکي بدون مصوب 1362 آن است که روابط حقوقي بانک و سپرده‌گذاران را در سه گروه تصوير مي‌کند. اين گروه‌ها عبارت‌ از سپرده‌هاي قرض‌الحسنه جاري، سپرده‌هاي قرض‌الحسنه پس‌انداز و در نهايت سپرده‌هاي سرمايه‌گذاري وکالتي است.
از منظر فقهي و حقوقي، رابطه بانک و سپرده‌گذار در حساب‌هاي جاري و پس‌انداز، قرض‌الحسنه است. ويژگي اين قرارداد آن است که منابع از ملکيت مشتري خارج شده و در ملکيت بانک قرار مي‌گيرد. بر اين اساس، بانک مالک منابع مشتري شده و در عوض مکلف به بازپرداخت اصل منابع مذکور مي‌باشد.در اين شرايط بانک مالک سپرده‌هاي مشتريان است و مي‌تواند از آنها هر نوع استفاده‌اي که صلاح مي‌داند (در چارچوب قوانين و مقررات) انجام دهد.اين دسته از منابع بانک اصطلاحا منابع تمليکي ناميده مي‌شود.
اما در سپرده‌هاي سرمايه‌گذاري سودده وضعيت متفاوت است.زيرا اين منابع بر اساس عقد وکالت توسط بانک‌ها دريافت مي‌شوند. ماهيت حقوقي عقد وکالت ايجاب مي‌کند که بانک مالک سپرده‌هاي مشتريان محسوب نشود.بلکه به عنوان وکيل (بايد اماني) حق استفاده از منابع مشتريان جهت اعطاي تسهيلات را برعهده دارد. اين دسته از منابع بانک اصطلاحا منابع اذني ناميده مي‌شود.
با توجه به آنچه مطرح شد واضح مي‌گردد که در بانکداري اسلامي ميزان حمايت بانک و يا نظام بانکي از مشتريان تابع مقررات بانک مرکزي و قراردادهاي منعقده بين بانک و مشتريان است. لذا تمامي بانک‌ها وظيفه دارند در زمان افتتاح حساب به صورت دقيق در رابطه با ميزان حمايت خود از سپرده‌هاي مشتريان توضيح دهند؛ به نحوي که مشتري به صورت دقيق بداند که تا چه ميزان تحت حمايت قرار دارد.
علاوه بر اين، لازم است هر يک از بانک‌ها در رابطه با عضويت در صندوق ضمانت سپرده‌ها به مشتريان اطلاع‌رساني کنند.در واقع، لازم است مشابه اقدامي که در ساير کشورها(مانند آمريکا)انجام مي‌شود، در هر شعبه تابلوي استانداردي در معرض ديد عموم قرار گيرد تا سپرده‌گذاران به صورت دقيق بدانند که آيا اين بانک تحت حمايت صندوق ضمانت سپرده‌ها قرار دارد يا خير و سقف اين حمايت تا چه ميزان است.
واقعيت آن است که در حال حاضر شعب بانک‌هاي کشور در زمينه تفهيم قراردادهاي سپرده‌گذاري به مشتريان داراي اشکالات جدي هستند. در واقع، بسياري از مشتريان بدون مطالعه قرارداد و اينکه دقيقا متوجه باشند تا چه ميزان تحت حمايت قراردادي و يا حمايت نهادي (صندوق ضمانت سپرده) هستند اقدام به سپرده‌گذاري مي‌کنند. گويا اين پيش‌فرض وجود دارد که تمامي سپرده‌ها در تمامي بانک‌ها در تمامي شرايط به طور کامل تحت حمايت بانک مرکزي و دولت است.
در پايان لازم به ذکر است که شايد يکي از دلايل ايجاد چالش‌هاي اخير در شبکه بانکي و اعتراضات برخي مشتريان بانک‌ها و موسسات اعتباري غيربانکي در مقوله ضرورت حمايت از آنها، عدم آگاهي از ميزان حمايت از سپرده‌ها است. در واقع مشتريان در زمان افتتاح سپرده به درستي توجيه نشده‌اند که تا چه اندازه تحت حمايت هستند. بر اين اساس توصيه مي‌شود اين مسئله در شبکه بانکي کشور اصلاح شده و ميزان حمايت در زمان افتتاح سپرده به صورت دقيق و شفاف به مشتري اعلام گردد.

 حسين ميثمي؛ صاحب‌نظر پولي و بانکي



 نظرات شما

نام:
پست الکترونيک:
متن: *
پست بانک
بانک آينده
دهكده آبي پارس
بانک سپه
7
وب دا
atabat
بانک ملی
اخبار محرمانه
تهران سما
بيمه دي

© - inni.ir . All Rights Reserved.